नेपालको पूर्वी भागमा रहेको पहाडी जिल्ला ईलाम कोशी प्रदेशमा पर्दछ । यस जिल्लाको पुरानो नाम खलङ्गा हो । यसको क्षेत्रफल १,७०३ बर्ग कि.मि. रहेको छ भने समुद्री सतह देखि ३०० मिटर देखि ३,६३६ मिटर उचाईमा रहेको छ । यस जिल्लाको सदरमुकाम इलामबजार हो । यो जिल्ला चियाको घर नामले पनि प्रशिद्ध छ । भौगोलिक रुपमा यो जिल्ला २६°५४’४२.१२” उत्तरी अक्षांस र ८७° 55′ १२.७२” पूर्वी देशान्तर का बीच अवस्थित रहेको छ । वि.सं. २०७८ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको जनसंख्या २,८०,५६५ जना रहेको छ भने जनघनत्व १६४.७४ जना प्रति वर्ग कि.मि. रहेको छ । यस जिल्लामा चार वटा नगरपालिका र छ वटा गाउँपालिका गरी जम्मा दश वटा स्थानीय तह रहेका छन्। यस जिल्लाको पूर्वमा भारतको पश्चिम बङ्गाल अन्तरगत दार्जिलिङ्ग जिल्ला, पश्चिममा पाँचथर र मोरङ जिल्लाहरु उत्तरमा पाँचथर तथा दक्षिणमा झापा जिल्लासँग सिमाना जोडिएको छ ।
यस जिल्लामा बोलिने मुख्य भाषामा लिम्बु र नेपाली पर्दछन भने मुख्य जातजातिहरुमा लाप्चे, लिम्बू, राई, तामाङ, गुरुङ, शेर्पा,थामी, पहरी, क्षत्री, ब्राह्मण, नेवार पर्दछन । जलवायुका हिसावले यस जिलामा उष्ण मौषमी जलवायु, अर्धोष्ण सङशीतोष्ण जलवायु, ठण्डा समशीतोष्ण जलवायु तथा लेकाली जलवायु पाइन्छन भने वनस्पतिहरुमा उष्ण सदावहार वन, अर्धोष्ण पतझड वन, कोणधारी वन तथा लेकाली वनस्पति पाइन्छन । यस जिल्लामा कृषि तथा पशुपालन गरिने भएतापनि मुख्य पेशाको स्थान ब्यापारले लिएको छ । यहाकामुख्य बजार केन्द्रको रुपमा ईलाम बजार,बिब्ल्याँटे, फिक्कल, पशुपतिनगर, नयाँबजार, मङ्गलबारे, देउराली रहेका छन् । चिया, अलैची, अकवरे खुर्सानी, अम्रिसो, इस्कुस, दूध तथा छुर्पी यहाका मुख्य कृषिजन्य उपज हुन् । श्रीअन्तु, माईवेनी, माईपोखरी, सन्दकपुर, छिन्तापु, सिद्धिथुम्का, गजुरमुखी यस जिल्लाका मुख्य पर्यटकीय स्थल हुन ।
(देश चिनाउने अभियान अन्तर्गत कान्तिपथको यो प्रयास तपाईलाई कस्तो लाग्छ, पढेर प्रतिक्रिया दिनुहोला)




