रुस । रुसको राष्ट्रपतिमा भ्लादिमिर पुटिन पाँचौं पटक निर्वाचित भएका छन् । उनको कार्यकाल २०३० सम्म रहनेछ । आफ्नो विजयी भाषणमा पुटिनले आफ्नो विजयले रुसलाई शक्तिशाली, बलियो र समृद्ध बनाउने बताए ।

यस चुनावमा पुटिनले कीर्तिमानी ८७ प्रतिशत मत पाएका थिए । अघिल्लो निर्वाचनमा उनले ७६.७ प्रतिशत मत पाएका थिए । यद्यपि, उनको कुनै बलियो प्रतिद्वन्द्वी थिएन किनभने क्रेमलिनले रूसको राजनीतिक प्रणाली, मिडिया र चुनावहरूमा कडा नियन्त्रणको अभ्यास गर्दछ।

पश्चिमी देशका धेरै नेताहरूले यो चुनावको आलोचना गरेका छन्। निर्वाचन स्वतन्त्र र निष्पक्ष नभएको उनको भनाइ छ । युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्की पनि चुनावको आलोचना गर्नेमा परेका छन्। उनले पुटिनलाई सत्ताको नशामा डुबेको तानाशाहको रुपमा व्याख्या गरेका छन् ।

७१ वर्षका पुटिन सन् १९९९ मा पहिलो पटक राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएका थिए । जोसेफ स्टालिनपछि रुसमा शासन गर्ने उनी दोस्रो नेता हुन्। अब उनले स्टालिनको कीर्तिमान पनि तोड्ने छन् । युक्रेनसँगको रुसको युद्ध तेस्रो वर्षमा प्रवेश गरेको छ । यस युद्धमा रूसीहरू मरिरहेका छन्। यस युद्धका कारण पश्चिमी देशहरूले रुसलाई एक्लो बनाएका छन् ।

असहमति र विरोधी आवाजको दमन

पत्रकार आन्द्रेई सोल्डाटोभ लण्डनमा निर्वासित जीवन बिताइरहेका छन् । उनी २०२० मा रूस छोड्न बाध्य भए।

उनी भन्छन्, “पुटिनलाई देशमा हुने हरेक किसिमको राजनीतिक छलफललाई कसरी दबाउन सकिन्छ भन्ने थाहा छ।” उनी भन्छन् कि पुटिन यसमा धेरै राम्रो छन्, उनी वास्तवमै आफ्ना राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वीहरूलाई हटाउनमा धेरै राम्रो छन्।

2024 को चुनावको लागि केवल तीन अन्य उम्मेदवारहरूको नाम मतपत्रमा थियो। यी मध्ये कुनै पनि पुटिनका लागि वास्तविक चुनौती साबित भएन। उनीहरू सबैले उनलाई राष्ट्रपति र युक्रेनमा चलिरहेको युद्ध दुवैलाई समर्थन गरे।

राष्ट्रपतिलाई वास्तविक धम्कीहरू या त जेलमा परेका छन्, मारिएका छन् वा अन्यथा हटाइएका छन्। यद्यपि, क्रेमलिनले कुनै पनि तरिकाले संलग्न भएको अस्वीकार गर्दछ। राष्ट्रपति चुनाव सुरु हुनुभन्दा एक महिनाअघि पुटिनका कट्टर प्रतिद्वन्द्वी ४७ वर्षीय एलेक्से नाभाल्नीको जेलमै मृत्यु भएको थियो।

उनी ठगी, अदालतको अवहेलना र अतिवादको आरोपमा लामो जेल सजाय भोग्दै आएका थिए। तर, उनीमाथि लगाइएका आरोप राजनीतिबाट प्रेरित रहेको बताइएको छ । राजनीतिज्ञदेखि पत्रकारसम्म पुटिनलाई चुनौती दिने धेरै उच्च पदस्थ व्यक्तिको मृत्यु भएको छ ।

निजी सेना वाग्नर समूहका नेता येभगेनी प्रिगोजिन विमान दुर्घटनामा मारिए। यो विमान दुर्घटना रुसी सेना विरुद्धको विद्रोहको केही महिनापछि भएको हो । 2015 मा, बोरिस नेम्त्सोभ, एक स्पष्ट आलोचक र नेता, क्रेमलिन पुलमा गोली हानेर मारिए।

यसअघि सन् २००६ मा चेचन्या युद्धको मुखर आलोचक पत्रकार अन्ना पोलिटकोभस्कायाको पनि मस्कोमा गोली हानी हत्या गरिएको थियो । “पत्रकारको हत्या भएको देशमा बस्न निकै डरलाग्दो छ। राजनीतिज्ञ र कार्यकर्ता मारिएका छन् वा जेलमा छन्,” सोल्डाटोभ भन्छन्।

उनी भन्छन्, “यो मनोवैज्ञानिक रूपमा धेरै असहज छ। त्यसैले साधारण मानिसहरू क्रेमलिनको आज्ञापालन गर्न इच्छुक छन्। हामी यसमा विश्वास गर्छौं भनेर होइन, तर हामी त्यससँग जिउने बाटो खोज्न चाहन्छौं।” पुटिनले पनि आम जनताको असन्तुष्टिलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरेका छन् ।

रूस-युक्रेन युद्ध

चुनावपछिको पत्रकार सम्मेलनमा राष्ट्रपति पुटिनले युक्रेनमाथि आक्रमण जारी राख्ने वाचा गरेका थिए।

युद्ध, अब तेस्रो वर्षमा, रूसमा धेरैले आशा गरेजस्तो चाँडो जित्न सकेको छैन। तर बर्लिनस्थित रुसी राजनीतिशास्त्री डा. एकटेरिना शुलम्यान भन्छिन् कि पुटिनले युद्धलाई आफ्नो फाइदाको लागि प्रयोग गरिरहेको छ।

“जब यो सुरु भयो, यो क्रिमियन मोडेल जस्तै ठूलो हुनुपर्छ,” उनी भन्छिन्। तर यो सानो वा रगतविहीन थिएन, उनी भन्छिन्। “यसले रुसीहरूले आफूलाई, बाहिरी संसार र तिनीहरूको नेतालाई हेर्ने तरिकालाई प्रभाव पारेको छ।”

डा. शुल्मान विश्वास गर्छन् कि फेब्रुअरी 24, 2022 मा भएको आक्रमण रुसीहरूका लागि त्यति ठूलो कुरा थिएन जति यो देश बाहिरका मानिसहरूका लागि थियो।

उनी भन्छिन्, “यो वसन्त र गर्मीमा एक प्रकारको हनिमून जस्तै थियो, जब रूसका मानिसहरू झण्डाको वरिपरि रमाइलो गरिरहेका थिए। तर जब सेप्टेम्बर 2022 मा परिचालन भयो, चिन्ता बढ्यो, मानिसहरू धेरै डराए। “यसले समर्थन कम गर्यो।

फेब्रुअरी २९ मा आफ्नो वार्षिक सम्बोधनमा पुटिनले युक्रेनमा सेना नपठाउन पश्चिमलाई चेतावनी दिएका थिए। उनले स्विडेन र फिनल्याण्ड नाटोमा सामेल भएसँगै रुसले आफ्नो सुरक्षा बलियो बनाउनुपर्ने बताए । “म लगायत देशका सबैलाई स्कूलमा सिकाइएको थियो कि रसियाली साम्राज्य संसारको एक मात्र साम्राज्य हो जुन शान्तिपूर्ण मानिसहरूले बनाएको थियो,” सोल्डाटोभ भन्छन्।

उनी भन्छन्, “सबैले हामीमाथि हमला गर्न चाहन्थे, त्यसैले जब तपाईंले नाटो तपाईंको सिमानातर्फ सर्दैछ भन्ने कथा सिर्जना गर्नुभयो, तब मानिसहरू तपाईंको कथा स्वीकार गर्न तयार छन्।” सोल्डाटोभ पनि विश्वास गर्छन् कि युक्रेनमा युद्ध किन महत्त्वपूर्ण छ भनेर विश्वलाई बुझाउन पश्चिमले पर्याप्त काम नगरेको छ।

“उदाहरणका लागि, अफ्रिका र दक्षिण अमेरिकाका मानिसहरूले किन ख्याल गर्नुपर्छ भन्ने कुरा बुझ्दैनन्। पुटिनले त्यसको फाइदा उठाएका छन्,” उनी भन्छन्।

उस्ले भन्यो। “पुटिन सोभियत विरासतमा खेल्ने विशेषज्ञ हुन्। त्यसैले अफ्रिकी महादेश झन् महत्त्वपूर्ण बन्दै गएको छ। त्यहाँका केही देशहरूले पूर्वाधार र सैन्य सहायता प्रदान गरिरहेका छन्।”