काठमाडौं । एक अध्ययन अनुसार वायु प्रदूषणले धूमपान नगर्नेहरूमा फोक्सोको क्यान्सरको सबैभन्दा सामान्य रूप बढाउँदै छ । यसले विशेषगरी महिला र दक्षिणपूर्वी एसियाका मानिसहरूलाई कडा असर गरिरहेको छ । फोक्सोको क्यान्सर यस रोगको सबैभन्दा सामान्य रूप हो । सन् २०२२ मा २५ लाख मानिसको निदान भएको विश्व क्यान्सर दिवसमा ल्यान्सेट रेस्पिरेटरी मेडिसिन जर्नलमा प्रकाशित अध्ययनले भनेको छ । तीमध्ये धेरैजसो पुरुष थिए तर महिलाहरूमा करिब १० लाख केसको बढ्दो हिस्सा थियो ।

चिनियाँ वित्त पोषित यस अध्ययनका लेखकहरूका अनुसार फोक्सोको क्यान्सरको एक प्रमुख उप-प्रकार-एडेनोकार्सिनोमा-१८५ देशमा महिलाहरूमा प्रमुख बनेको छ । ‘वायु प्रदूषणलाई एक महत्वपूर्ण कारक मान्न सकिन्छ जसले आंशिक रूपमा एडेनोकार्सिनोमाको उदाउँदो प्रबलतालाई व्याख्या गर्दछ, यो विश्वव्यापीरूपमा कहिल्यै धूमपान नगर्ने मानिसहरूमा फोक्सोको क्यान्सरको ५३-७० प्रतिशत मामिलाहरूका लागि जिम्मेवार छ’, अध्ययनले भनेकोे छ ।

उनीहरूले यो सन् २०२० देखि २०२२ सम्म पुरुष र महिला दुवैमा बढेको पाएका छन् । यसमा महिलाहरूमा सबैभन्दा उच्च स्तर थियो जहाँ यो १० मध्ये छ वटा मामिलामा रहेको थियो । ‘विश्वका धेरै देशमा धूमपानको प्रचलन घट्दै गएसँगै धूमपान नगरेका मानिसहरूमा फोक्सोको क्यान्सरको अनुपात बढेको छ’, अनुसन्धानकर्ताहरूले भनेका छन्, ‘धूमपान नगरेका मानिसहरूमा फोक्सोको क्यान्सर विश्वभर क्यान्सर–सम्बन्धित मृत्युको पाँचौँ प्रमुख कारण हुने अनुमान गरिएको छ, जुन लगभग पूर्णरूपमा एडेनोकार्सिनोमाका रूपमा र धेरैजसो महिला र एसियाली जनसंख्यामा देखापर्छ ।’

अध्ययनले विश्व स्वास्थ्य संगनलगायत मनिटरहरूको डाटामा आधारित सांखियकीय अनुसन्धान प्रस्तुत गरेको छ । अनुसन्धानकर्ताले वायु प्रदूषणसँग सम्बन्धित एडेनोकार्सिनोमाको सबैभन्दा उच्च स्तर पूर्वी एसिया, विशेषगरी चीनमा पत्ता लागेको बताए । ‘तातो र खाना पकाउनका लागि घरायसी ठोस इन्धन जलाउने जोखिमले चिनियाँ महिला गैर-धूमपानकर्तामा फोक्सोको क्यान्सरको कारक हुन सक्छ’, उनीहरूले भनेका छन् । (एएफपी)