काठमाडौं । युरिनरी ट्र्याक्ट इन्फेक्सन (यूटीआई)प्रायः पिसाब थैलीको संक्रमणको रूपमा देखापर्छ। जब कीटाणुहरू मूत्रमार्गमा प्रवेश गर्छन् र मूत्राशयमा सर्छन् ।
अचानक पिसाब लाग्ने जस्ता असहज लक्षणहरू आउन सक्छ। यसबाहेक, यसले पिसाब गर्दा पेट दुख्ने र दुखाइ हुन सक्छ । युरिनरी ट्र्याक्ट इन्फेक्सन (यूटीआई) भन्नाले मृगौला, मूत्रनली, पिसाब थैली र मूत्रमार्ग लगायतको मूत्रमार्गको एक भागलाई असर गर्ने संक्रमणलाई जनाउँछ ।
पुरुषको तुलनामा महिलाहरूलाई यूटीआई हुने जोखिम बढी हुन्छ । विज्ञहरूका अनुसार करिब ५५-६० प्रतिशत महिलाले जीवनको कुनै न कुनै समयमा यूटीआईको सामना गर्न सक्छन् ।
फोहोर शौचालय, सामुदायिक शौचालयको प्रयोग वा महिनावारी र यौनसम्पर्कको समयमा सरसफाइमा ध्यान नदिँदा यस्तो समस्याको जोखिम बढी हुन्छ । यद्यपि यो समस्या बारम्बार रहिरहने हो भने तपाईले सावधान रहनु आवश्यक छ । यसले मृगौला रोग पनि निम्त्याउन सक्छ ।
युटीआइलाई सामान्यतया डाक्टरले तोकेको एन्टिबायोटिक्सबाट मुक्त गर्न सकिन्छ । तर आज हामी केही घरेलु उपचारहरूका बारमा बताउनेछौं । जसले युटीआइमा राहत प्रदान गर्न सक्छ ।
‘युटीआइको लक्षण
यूटीआइका लक्षण समयमै पत्ता लाग्ने हो भने यसको लक्षणले गम्भीर रुप लिनबाट बच्न सकिने स्वास्थ्य विज्ञहरू बताउँछन् । यूटीआइका लक्षणहरु निम्नानुसार छन्।
–बारम्बार पिसाब लाग्नेु
–पिसाब गर्दा पोल्नु दुख्नु ।
–फोमयुक्त र दुर्गन्धित पिसाब आउनु ।
–पिसाबको रंग रातो, उज्यालो गुलाबी देखिनु।
–महिलाहरुको पेटको क्षेत्रमा कडा दुखाइ हुनु।
युरिनरी ट्र्याक्ट इन्फेक्सनको लागि घरेलु उपचार:
चेरी–चेरीको सेवनले पिसाबमा हुने जलनलाई कम गर्न र पिसाब नलीको संक्रमणबाट छुटकारा पाउन मद्दत गर्छ।
लसुन – यसमा ब्याक्टेरियल गुण हुन्छ । ४-५ वटा काँचो लसुनको लौङ्गलाई तातोपानीमा घोलेर पिउने वा कागतीको रसमा लसुनको अचार बनाएर हप्तासम्म दिनहुँ ४–५ वटा लसुन खानुहोस् ।
सोडा–बिहानको खाजामा आधा चम्चा बेकिंग सोडा र पानी तीनदेखि चार दिनसम्म खानुहोस् । यसले जलन कम गर्न मद्दत गर्नेछ ।
पानी– पानी पिउनु यूटीआइबाट बच्नको लागि सबैभन्दा लाभदायक उपाय मानिन्छ । प्रशस्त मात्रामा तरल पदार्थ पिउनु लाभदायक हुन्छ किनकि यसले प्रणालीलाई सफा गर्छ र पिसाबमा भएका विषाक्त पदार्थहरूलाई पग्लन्छ । बिहान सबेरै खाली पेटमा एक लिटर पानी पिउनुहोस् । त्यसपछि दिनमा ६ देखि ८ गिलास पानी पिउनुहोस् । पानी पिउनाले पिसाब पातलो रहनुका साथै बारम्बार पिसाब लाग्दा मूत्रमार्ग सफा रहन्छ । पानी पिउने बानीले मिर्गौला सफा राख्न पनि मद्दत गर्छ । मिर्गौला सफा राख्दा यूटीआइको जोखिम कम हुन्छ ।
अल्कोहलको सेवन सीमित गर्नुहोस्–रक्सीबाट बच्नुहोस् किनभने यसले तपाईंलाई डिहाइड्रेट गर्छ र एक मूत्रवर्धक हो । प्रणालीमा कम तरल पदार्थ हुने भएकाले यसले संक्रमणको जोखिम कम गर्न सक्छ ।
आहार– केही दिनसम्म कुनै पनि प्रकारको प्रोटिनको सेवन नगर्नुहोस् । लगभग दुई दिनसम्म धेरै फलफूल र तरकारीहरू खानुहोस् । यसो गर्नाले पाचन क्रियाको बोझ कम हुनेछ र ऊर्जा संक्रमणसँग लड्न केन्द्रित हुनेछ । यसबाहेक यसले शरीरको विषाक्त पदार्थ बाहिर निकाल्न मद्दत गर्छ ।
हर्बल चिया–कागतीको बोक्रा र दालचीनीलाई घरमा यो चिया बनाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ । एक चम्चा कागतीको बोक्रा र एक चम्चा दालचीनीको धुलोलाई एक लिटर पानीमा पाँच मिनेटसम्म उमाल्नुहोस् । जब यो तातो हुन्छ, यसलाई छान्नुहोस् र सेवन गर्नुहोस् ।
सरसफाइको ख्याल राख्नुहोस्– युटीआइका धेरैजसो केसहरू खराब सरसफाइका कारण हुने गर्दछ । यो महिलाहरु को लागी विशेष गरी महत्त्वपूर्ण छ । महिलाहरूले महिनावारीको समयमा राम्रो सरसफाइमा ध्यान राख्नुपर्छ, यसले संक्रमणबाट बचाउन मद्दत गर्छ । बारम्बार प्याड परिवर्तन गर्नुपर्छ ।
टाइट–फिटिङ्ग लुगा नलगाउने– टाइट–फिटिङ्ग लुगा लगाउने बानीले तपाइँको यूटीआइको जोखिम बढाउन सक्छ । टाइट–फिटिङ्ग लुगाले अत्यधिक पसिना निम्त्याउँछ, जसले ब्याक्टेरियाको वृद्धि र मूत्रमार्गमा प्रगति गर्ने जोखिम निम्त्याउन सक्छ । सधैं सुती अन्डरवियर लगाउनुहोस् र सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुहोस् ।
